Evaluatierapport Jongeren Op Gezond Gewicht april 2018

In welke mate heeft de stichtingsvorm van JOGG bijgedragen aan de beleidsdoelstellingen op het gebied van overgewicht bij kinderen, de onafhankelijkheid ten opzichte van andere partijen, de transparantie over het bestuur en de besluitvorming en de slagvaardigheid in de uitvoering. Hierop is antwoord gegeven in een onafhankelijke evaluatie van JOGG door onderzoeksbureau HHM.

De Algemene Rekenkamer heeft bij de oprichting van de stichting Jongeren Op Gezond Gewicht begin 2015 aandacht gevraagd voor de evaluatie van de stichtingsvorm. Toenmalig staatssecretaris Van Rijn heeft toegezegd om dit ongeveer twee jaar na oprichting van de stichting te doen. Bureau HHM is door het ministerie van VWS gevraagd deze evaluatie uit te voeren. De centrale vraag bij deze evaluatie luidde:

In welke mate heeft de stichtingsvorm van Jongeren Op Gezond Gewicht effectief en efficiënt bijgedragen aan de doelstellingen die zijn geformuleerd in het werkplan (instellings-subsidie), die voortvloeien uit de beleidsdoelstellingen van VWS op overgewicht en obesitas bij kinderen? Zowel wat betreft de interne organisatie als de activiteiten die zij heeft ontplooid.

Bij deze vraag gaat het erom of de stichting als gekozen rechtsvorm voordelen biedt ten opzichte van de convenantconstructie. Met deze evaluatie moet duidelijk worden of de bijdrage van de stichting wordt ervaren zoals die bij de oprichting is beoogd in termen van onafhankelijkheid, transparantie en slagvaardigheid. Belangrijk om te melden is dat in dit onderzoek nadrukkelijk niet is ingegaan op de effectiviteit van de activiteiten van de stichting en het beleid op overgewicht. De reden hiervoor is dat dit reeds uitgebreid aan de orde is gekomen in het IBO Gezonde Leefstijl uit 2016.

JOGG is verheugd

Jongeren Op Gezond Gewicht is verheugd over de uitkomsten van de evaluatie. De evaluatie onderschrijft de onafhankelijkheid, slagvaardigheid en transparantie die met de oprichting van de stichting destijds werden beoogd. Doordat JOGG nu een stichting is kan zij onafhankelijker opereren. Zo is de invloed van betrokken private partijen statutair beperkt en is duidelijk omschreven onder welke voorwaarden JOGG de samenwerking aangaat.
Daarnaast is het belangrijk te constateren dat JOGG een lange termijn nodig heeft als het gaat om duurzame effectiviteit. De conclusies moeten dan ook leiden tot verdere kwaliteitsontwikkeling, meer resultaten en structurele inzet van het programma. Het a.s. preventieakkoord is voor de doelen van JOGG op de korte, middellange en langere termijn daarvoor zeer bemoedigend.

Met de aanbevelingen kan JOGG daarom goed uit de voeten en hier wordt ook al aan gewerkt. Daarbij hebben we in het bijzonder aandacht voor:

  • de wetenschappelijke onderbouwing van de effectiviteit van JOGG is een zeer belangrijk punt. Samen met onze Wetenschappelijke Adviescommissie en andere relevante stakeholders zal de komende jaren worden gewerkt aan onderzoek naar de effectiviteit elementen en naar de vraag of de aanpak ook bruikbaar is andere thema’s (zoals roken en alcohol) en/of voor andere leeftijdscategorieën. Ook wordt gekeken naar nog effectievere methodes om de resultaten van de integrale JOGG-aanpak landelijk en lokaal te meten.
  • de professionalisering van de organisatie wordt verder voortgezet, waarbij tevens een meer efficiënte bestuurlijke structuur past die aansluit bij waar de organisatie. Dit betekent dat er wordt gewerkt aan een raad van toezicht die functioneert zoals het huidige bestuur met daarnaast een directeur/bestuurder.

Conclusies evaluatierapport

Algemeen

Uit de evaluatie blijkt dat stakeholders over het algemeen veel waardering hebben voor het werk en de ontwikkeling van de stichting JOGG. Het (landelijk) bureau is gegroeid naar een volwassen organisatie. Het onderzoek bevestigt de keuze die gemaakt is voor de overgang van de convenant- naar de stichtingsvorm. JOGG wordt sinds de oprichting van de stichting gezien als meer onafhankelijk, transparant en slagvaardig dan in de periode van het convenant.

Onafhankelijkheid

Publiek-private samenwerking (PPS) wordt door alle betrokkenen als cruciaal gezien. Doordat JOGG nu een stichting is kan zij onafhankelijker opereren. Zo is de invloed van betrokken private partijen statutair beperkt en is duidelijk omschreven onder welke voorwaarden JOGG de samenwerking aangaat. De visie van JOGG op PPS vormt volgens respondenten een belangrijke basis voor het waarborgen van de onafhankelijkheid van JOGG in de samenwerking met partners.

Transparantie

Vanuit de eigen administratie van JOGG kan de koppeling tussen de financiële middelen en de geleverde inzet beter inzichtelijk worden gemaakt. Ook samenwerkingsovereenkomsten die de Stichting afsluit met haar partners dragen volgens respondenten bij aan de transparantie van JOGG. Dit schept duidelijkheid over wederzijdse verwachtingen en maakt duidelijk wat samenwerking inhoudt, zowel tussen betrokken partners als voor derden.

Slagvaardigheid

JOGG kan nu slagvaardiger opereren, doordat zij zelfstandig rechtshandelingen kan uitvoeren en zij hiervoor niet meer afhankelijk is van derden. Als stichting kan JOGG zelf samenwerkingsovereenkomsten aangaan, de publieke en private bijdragen innen, verplichtingen aangaan, et cetera.

Doelrealisatie

Respondenten vinden dat JOGG een belangrijke bijdrage levert aan het bevorderen van een gezonde leefstijl bij kinderen en jongeren en daarmee een positief effect heeft op een gezond gewicht. De parameters waarmee JOGG inzicht biedt in de effecten laten een positieve ontwikkeling zien. Een aantal respondenten geeft aan dat de causaliteit en het relatieve aandeel van verschillende onderdelen van de werkwijze van JOGG én andere programma’s en initiatieven, (nog) niet overtuigend wetenschappelijk zijn aangetoond. De aanpak als geheel lijkt echter effect te hebben (plausibel).
 

Aanbevelingen

  • Continueer de stichting als rechtsvorm.
  • Blijf vanuit VWS vooralsnog optreden als hoofdfinancier van de stichting; er is een ‘permanente’ vliegwielfunctie op landelijk niveau noodzakelijk om de aanpak op lokaal niveau te ondersteunen. Bovendien wordt het JOGG-programma als plausibel effectief aangemerkt.
  • Draag de visie van JOGG op PPS breder (onder andere op lokaal niveau) en beter uit. Nog niet alle partijen zijn op de hoogte van de visie.
  • Sluit (waar zinvol en mogelijk) samenwerkingsovereenkomsten tussen JOGG en (bedrijfs)partners. Het concretiseren en periodiek evalueren van afspraken over samenwerking draagt bij aan het realiseren van de doelstellingen van JOGG.
  • Onderzoek wat de werkzame ingrediënten van JOGG zijn en ga na of deze ingrediënten ook bruikbaar zijn voor een aanpak op andere thema’s (zoals roken en alcohol) en/of voor andere leeftijdscategorieën. JOGG kan haar ervaring inbrengen in het Nationaal Preventieakkoord.
  • Het landelijk bureau heeft zich als ‘organisatie’ verder geprofessionaliseerd. Samen met het Bestuur en de Raad van Toezicht verkent de directie periodiek de strategie voor de toekomst. Wij constateren dat nu de directie van het landelijk bureau professioneler is geworden, het minder voor de hand ligt om nog te werken met een Bestuur én een Raad van Toezicht. We adviseren JOGG om te verkennen of Bestuur en RvT kunnen worden gecombineerd tot een vorm van toezichthoudend bestuur; daarmee ontstaat een meer efficiënte governance.

Klik hier om de kamerbrief en het rapport te lezen >

Alleen door met de hele omgeving van het kind samen te werken kan je een gezonde toekomst bieden.