Zelfs over gezondheid valt te twisten - blog Marjon Bachra

‘Ik maak zelf wel uit wat ik eet of drink. Dat hoeft de overheid niet voor mij te bepalen!’ Zeker nu staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid binnenkort een ambitieus Preventieakkoord sluit, hoor ik deze uitspraak vaak. Zit er iets in? Ben je vrij om te leven zoals je wilt? Ook voorstanders van het Preventieakkoord laten zich horen. Zij vinden dat de overheid een belangrijke taak heeft in het bevorderen van gezond eten en bewegen, het tegengaan van roken en het voorkomen van problematisch alcoholgebruik. En dat de overheid zich dus mag, of zelfs moet, bemoeien met ons ongezonde gedrag.

Individuele vrijheid en collectieve gezondheid zitten elkaar soms in de weg. Tegenover rechten staan ook verantwoordelijkheden. Hoe ver mag de overheid gaan wanneer het gaat over de gezondheid van kinderen en volwassenen? Een goed moment voor mij om hierover met Jutka Halberstadt en Mark van Ostaijen in gesprek te gaan tijdens ons webinar op 8 november.

Belang voor de samenleving
Jutka Halberstadt is Assistent Professor Childhood Obesity aan de VU Amsterdam en pleit voor een overheid die zorgt voor een omgeving waarin gezond kiezen makkelijk is. Een omgeving waarin ongezonde keuzes lastiger gemaakt kunnen worden, naarmate de samenleving er meer schade van ondervindt. Over wat die schade precies is en wat proportioneel ingrijpen is, moet wat haar betreft een maatschappelijk debat worden gevoerd.

Recht op ongezond leven
Mark van Ostaijen is postdoctoraal onderzoeker aan de Tilburg Law School en beschouwt dit thema vanuit het oogpunt van het recht. Hij stelt dat ‘gezondheid’ geen objectieve of neutrale norm is. Wat is gezond nu eigenlijk precies? Kunnen we dat wel vaststellen? En wanneer dit niet zo duidelijk vast te stellen is, dan moet ieder individu het recht hebben af te wijken van de norm en er een ongezonde leefstijl op na mogen houden.

Niet zwart-wit
Een veelgehoorde mening is dat de overheid te betuttelend is als het gaat om de volksgezondheid. Maar de cijfers liegen er niet om. Mensen met een lage opleiding en laag inkomen roken meer, hebben vaker overgewicht, bewegen te weinig en eten ongezonder. Zij overlijden zeven jaar eerder dan andere groepen en hebben achttien jaar langer gezondheidsproblemen. Overgewicht en obesitas zijn een groot maatschappelijk probleem. Maar een wijzend vingertje vind ik niet op zijn plaats. Dat er zoveel mensen ongezond leven komt namelijk vooral doordat we dagelijks verleid worden tot een ongezonde leefstijl. Want ‘ongezond’ is overal: in sportkantines, op stations, op school. In reclames op tv, online, in bushokjes. Het wordt kinderen en volwassenen daarmee erg moeilijk gemaakt om zelf gezonde keuzes te maken. Het gaat er wat mij betreft niet om dat we het individu in zijn of haar vrijheid beperken, maar dat we de wereld waarin we leven veranderen. Want bewijzen we onszelf niet een enorme dienst met een gezondere omgeving?

Op voorhand helemaal niets doen lijkt mij een onverstandige keuze. Volledige overheidsinmenging voelt ook niet goed. Het lijkt een kwestie van het vinden van de juiste balans. Ik heb daarom ontzettend veel zin in de discussie die we tijdens het komende webinar zullen voeren.

Kijkt en discussieert u mee? 

Marjon Bachra, directeur JOGG

 

Jongeren Op Gezond Gewicht kiest ervoor om wel met het bedrijfsleven samen te werken.